అవయవ దానం కోసం పారదర్శకమైన, సమర్థవంతమైన వ్యవస్థను నిర్ధారించడానికి, రాష్ట్రాలతో సంప్రదించి జాతీయ విధానాన్ని రూపొందించాలని కేంద్రాన్ని సుప్రీంకోర్టు బుధవారం ఆదేశించింది.ఇండియన్ సొసైటీ ఆఫ్ ఆర్గాన్ ట్రాన్స్ప్లాంటేషన్ దాఖలు చేసిన ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం పై ప్రధాన న్యాయమూర్తి బి.ఆర్. గవాయి, జస్టిస్ కె. వినోద్ చంద్రన్తో కూడిన ధర్మాసనం ఈ ఆదేశాలను జారీ చేసింది.
ర్వుల్లో, ట్రాన్స్ప్లాంటేషన్ ఆఫ్ హ్యూమన్ ఆర్గాన్స్ యాక్ట్, 1994 యొక్క 2011 సవరణలను స్వీకరించడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ను ఒప్పించాలని కేంద్రాన్ని అభ్యర్థించారు. అలాగే కర్ణాటక, తమిళనాడు మరియు మణిపూర్ వంటి రాష్ట్రాలు ఇంకా ట్రాన్స్ప్లాంటేషన్ ఆఫ్ హ్యూమన్ ఆర్గాన్స్ అండ్ టిష్యూస్ రూల్స్, 2014 ను అమలు చేయనందున, ఈ సమస్య యొక్క ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెబుతూ, వాటిని వేగంగా స్వీకరించాలని ధర్మాసనం ఆదేశించింది.
: అవయవ మార్పిడి కోసం “మోడల్ కేటాయింపు ప్రమాణాలు”తో కూడిన జాతీయ విధానాన్ని అభివృద్ధి చేయాలని కేంద్రాన్ని కోరింది. ఈ విధానం లింగ (Gender) మరియు కులపరమైన వివక్ష సమస్యలను పరిష్కరించాలి, రాష్ట్రాల వారీగా ఉన్న వ్యత్యాసాలను తొలగించడానికి దేశవ్యాప్తంగా దాతలకు “ఏకరీతి ప్రమాణాలను” ఏర్పాటు చేయాలి.
మణిపూర్, నాగాలాండ్, అండమాన్ నికోబార్ మరియు లక్షద్వీప్ వంటి రాష్ట్రాలలో స్టేట్ ఆర్గాన్ అండ్ టిష్యూ ట్రాన్స్ప్లాంట్ ఆర్గనైజేషన్ లేకపోవడాన్ని గమనించిన కోర్టు, రాష్ట్రాలతో సంప్రదించి నేషనల్ ఆర్గాన్ ట్రాన్స్ప్లాంటేషన్ ప్రోగ్రామ్ కింద ఈ సంస్థలను ఏర్పాటు చేయాలని కేంద్రాన్ని ఆదేశించింది. జీవించి ఉన్న దాతలను దోపిడీ నుండి రక్షించడానికి, దానం చేసిన తర్వాత వారి సంరక్షణకు భరోసా ఇవ్వడానికి, దోపిడీని నిరోధించడానికి మార్గదర్శకాలను రూపొందించాలని కోరింది.
“బ్రెయిన్ డెత్” అవునా కాదా, మరియు కుటుంబానికి అవయవాలను దానం చేసే అవకాశం కల్పించారా లేదా అని ప్రత్యేకంగా సూచించడానికి, జనన మరియు మరణ నమోదు ఫారమ్లను (ఫారం 4 మరియు 4A) సవరించాలని NOTTO తో సంప్రదించి ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది. పిటిషనర్ తరఫు న్యాయవాది కె. పరమేశ్వర్ వాదనలు వినిపిస్తూ, 2014 నిబంధనల యొక్క అనువర్తనం దేశవ్యాప్తంగా ఏకరూపత లేకుండా ఉందని, ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక వంటి కొన్ని రాష్ట్రాలు తమ సొంత చట్టాలపై ఆధారపడుతున్నాయని తెలిపారు. దాతలు మరియు గ్రహీతల కోసం ఒక సమీకృత జాతీయ డేటాబేస్ లేకపోవడం ఆందోళన కలిగిస్తోందని, ఇది రాష్ట్రాల మధ్య ప్రక్రియను నెమ్మది చేస్తోందని ఆయన అన్నారు. ఇప్పటికీ అవయవ మార్పిడి అనేది కొంతమంది వర్గాలకే అందుబాటులో ఉందని, కుల మరియు లింగ అసమానతలు మిగిలి ఉన్నాయని ఆయన పేర్కొన్నారు. అవయవ మార్పిడిలో కనీసం 90 శాతం ప్రైవేట్ ఆసుపత్రులలో జరుగుతున్నాయని, ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు డోనర్ రిజిస్ట్రీలో చాలా తక్కువ ప్రాతినిధ్యం కలిగి ఉన్నాయని తెలిపారు.